neden?
herhangi bir insanın en çok sorduğu sorudur sanırım bu.. neden?
çünkü herşeyin bir nedeni vardır denilir. doğru mudur? nedeni var mıdır herşeyin?
düşünmek gerek.. nedensiz bir şey yapabilir misiniz? bir örnek vermeye çalışın kendi kendinize.. yapacağınız herşeyde mutlaka bir neden bulacaksınız..
herşeyin bir nedeni olduğunu düşünmek uçsuz bucaksız geliyor insana.. küçük parçalardan başlayalım işte o zaman... nedenleri oluşturan bizleriz. her bir birey davranışları, düşünceleri ile yeni bir oluşuma neden oluyor. daha sonra o oluşumlar, gelişip şekillenerek başka şeylere neden oluyor. mutlaka bir sebep sonuç ilişkisi oluşuyor yani...
o yüzden kendi yaptıklarımıza bakıyoruz işte.. neden var her yaptığımızın ardında.. mutlaka bir sebep. bu belki yaşadıklarımız, belki yaşamak istediklerimiz yüzünden olabilir. neden herşey olabilir ama mutlaka bir neden var yaptıklarımızın ardında..
peki nedir bu neden her yaptığımıza musallat olan?
herşeyin bir başlangıcı olduğuna inanmaya benziyor bu.. nedenselliğin bir başlangıcı olduğunu düşünmek işte..
insanın nedensizce yaptığı şeyle başlıyor herşey.
bir doğruyu kabul etmek.
çünkü doğruyu kabul etmek için bir sebep yoktur. doğrudur o. reddetmek için bir sebebiniz olabilir ama doğruyu kabul etmek demek zaten kendiliğinden gelen birşeydir.
kabul edersiniz. reddetmek için bir sebebiniz yoksa tabii.
buna da kılıf uydurup "reddetmek için bir sebebim yoktu. neden bu. bu yüzden kabul ettim" diyebilirsiniz.. ama aslında nedeni yoktur doğruyu kabul etmenizin.
ispatı yoktur yani. aksiyom gibidir.
ve bu noktada doğruları kabul ettikten sonra yapacağınız herşey temelde bu aksiyomlarla nedensellik ilişkisi kurar.. yani yaptığınız herşeyi bu doğrulara bağlarsınız.
burda tabii doğrular diyerek geçtiğimiz şeyler doğruluğu ispatlanmış olan şeyler.. ya da yine aksiyomlardır. yani size iyilik yapmak doğru gelebilir. ama bu onun doğru olduğunu göstermez eğer ispatlanmamışsa..
doğruluğu ispatlanmamış olan bir şeye doğru diyorsanız.. mutlaka bir sebep vardır bunu doğru kabul edişinizde.. bu belki bir hatadır belki de değildir. sonuçta ispatlanmamış olması yanlış olduğunu da göstermez.
ama kesin olan bir şey vardır ki.. insanoğlunun doğruluğu ispatlanmış şeyleri doğru kabul etmek dışında her yaptığı şeyin arkasında bir neden vardır.
bu nedenselliğin ne olduğu mühim değil. insanın nedensellik dışında bir şeyler yapmış olması mühim.
saf olan, sebepsiz olan, kişisellik karışmamış olan tek şeyi ortaya çıkarıyor bu çünkü. ispatlanabilir olan şeyler dışında insanların kendi evrenlerini oluşturdukları ortaya çıkıyor burdan. her düşündüğünün arkasında bir nedensellik olduğu çıkıyor ortaya..
daha ne olabilir ki?
2 yorum:
"dogrulugu ispatlanmıs bir seyi kabul etmek" acaba insan için mutlak sonucmudur.
insan her dogrulugu ispatlanan seyi kabul eder mi yada etmeli midir?
bahsettiginiz durum ancak yeterince yetişmiş bir zihin için dogru kabul edilebilir. bence insanlar bilgiyi dogru ve yanlıs olarak sınıflandırmadan once işe yarar işe yaramaz olarak sınıflandırır. yani işe yaramayan kanıtlanmıs bilgi hukumsuzdur. tabi inancın mucizevi bir sekilde hayatı degistirecegine inanmıyorsak.
Doğruluğu ispatlanmış bir bilginin işe yarayıp yaramaması onun doğruluğundan bağımsızdır bence yine.
Kişinin bu doğruluğu ispatlanmış bilgiden hiç haberi olmadığını düşünelim. Bu durumda da kabul etme ya da etmemesi söz konusu değildir. Tıpkı söylediğiniz şekilde işine yaramayan bir bilgi olması durumunda olduğu gibi, alakasızdır.
Ancak bu kişinin yine de bu bilgi karşısında teorik olarak bir duruşu vardır. Bilgiyi değerlendirdiğinde kabul edecek ya da etmeyecektir başka bir seçenek söz konusu değil.
Değerlendirmemeyi tercih edebilir ama bu yine de bahsettiğimiz teorik duruşunun varlığını ortadan kaldırmaz.
Kaldı ki bilgiyi kabul edip etmediği değildir bence önemli olan. Doğruluğu ispatlanmış bir bilgiyi herkes kabul eder diye bir şey de söz konusu değil. Bu bilginin kabulü için bir nedene ihtiyaç olmayışı önemli olan. Kabul etmişseniz bu onun doğruluğundan gelir yani tanımdan ötürüdür bir nevi. Etmemişseniz o zaman işte bu kabul etmeyiş arkasında bir neden vardır.
Yorum Gönder